Yazı Detayı
19 Nisan 2021 - Pazartesi 11:58
 
Beni ödülle cezalandırma!
HATİCE ÜNAL
 
 

Ödül nedir? Ceza nedir?

 

Ödül kelimesini duyduğumuzda heyecanlanırız, bunu pozitif algılarız.

 

Ceza ise tam dersi modumuz düşer, negatif olarak algılarız.

 

Peki ya ödülle nasıl cezalandırırız?

 

Ödül ve ceza bir kontrol etme sistemidir. Kısa yoldur bizim kolayımıza gelir. "Bak uslu durursan çikolata veririm ya da oyuncaklarını toplamazsan dışarı çıkamazsın!" Gibi söylemlerde bulunuruz çocuklara. Bu bizim kolayımıza gelir. Sadece söyleriz ve çocuk tabirimize göre ödül ya da cezaya göre şekil alır. Yani ilk olarak asıl sebebi örtmüş oluruz.Örneğin çocuk ödevini yapmıyorsa bunu ödül vererek ya da ceza vererek yaptırtabiliriz. Ödül-Ceza sistemiyle ödevini yaptırmaya çalışıyorsak çocuğumuza demekki kendimize şu soruyu sormadık: "Çocuk neden ödevini yapmıyor?" İlgilendiğimiz konu çocuğumuzun ödevini yapması ya da yapmamasıdır. Daha derin bir konudur neden ödevini yapmadığı.

 

Peki ya çocuk sizce neden ödevini yapmıyordur? Bu soruyu kendi içinizde cevaplamaya çalışın öncelikle.

 

Sorumuzun cevabı nedir?

 

Ödev çocuğun seviyesinde değildir. Seviyesinde değildir deyince aklımıza hemen ödevin zor olduğu gelmesin. Ödev çocuğumuzun seviyesinin üstündede olabilir altında da olabilir. İlgisini çekmiyordur ya da anlamlı bulmuyordur ödevini. Önemli olan husus budur çocuğun neden ödev yapmak istemediğidir. Yorgun olabilir ve tek neden sadece canının o an ödev yapmak istememesi olabilir. Çocuğunuzla biraz vakit geçirebilirsiniz onu dinlendirebilirsiniz. Sonrasın çocuğunuzu karşınıza alıp konuşursunuz ödevi yapmamız gerektiğini anlatabilirsiniz ama bunu uygun bir dille anlatmanız gerekebilir. 

 

Yani asıl soruna, nedene odaklanmalıyız yapılması gereken eğleme değil!

 

Ya da çocuklarımızı uyuturken de benzer şekilde ödül-ceza yöntemini uygulamaya çalılıyorsunuz. Ya da "bak köpek geliyor" korkutarak uyutmaya çalışıyorsunuz. Bu şekilde çocuğun korkarak uyumasına neden oluyorsunuz ve köpeklerden de, hayvanlardan da uzaklaştırıyoruz çocuklarımızı. 

 

Gece çocuğumuz uyumak istemedi odak noktamız uyusun olabilir ama asıl sorunumuz ne çocuk neden uyumuyor?

 

Çocuk uyumak istemiyordur, ebeveynle bağ kuramamıştır, korkuyordur, ya da evde kardeş kıskançlığı vardır, anne baba onunla ilgilenecek diye uyumak istemeyebilir, evde eğlence vardır yani çocuğun ilgisini çeken bir durum vardır kendisini bu eğlencelinin dışında hissedebilir. Çocuğun uyumama nedeni budur ve siz bunları göz ardı edip ödül-ceza ile uyutmaya çalışırsanız zaten uyumamak için bir nedeni olan, üzgün olan çocuğu tekrar üzmüş olursunuz. 

 

İkincisi ise gerçek amacı araca dönüştürür!

 

Yani ödev için ödül verdiğimizde oradaki amaç ödül araç ödev yapmak olur. Ama aslında amaç ödev olmalı. Ödül-ceza da çocuk ödev için iç motivasyonu kaybeder. 

 

Üçüncüsü ise değerleri yok eder! Örneğin bir araştırmada çocuklara oyun oynatılıyor ve oyun sonunda çocuklar jeton kazanıyorlar ve bu jetonları bağış yapmalarını isteniyor. Yaptıkları her bağış için de jeton kazanıyor çocuklar. Ve araştırmacılar şunu fark ediyor: Ödül veren kişi odadaysa çocuklar bağış yapıyor eğer ödülü veren kişi odada değilse bağış yapmıyor çocuklar. Yani çocuklar onay almak için bağış yaptı. Bu durumda insandaki değerleri yok etti. 

 

Ödül öğrenmeyi durdurur! İşi en kısa yoldan yapıp bitirmeye odaklanır çünkü. Risk almaz. Basite kaçılır ve gelişim olmaz, öğrenmeyi durdurur.

 

Ödül-ceza etik olmamayı öğretir. Elindeki işi yapmaya odaklandığı için nasıl yaptığına önem vermez. 

 

Çıkarcı bireyler yetiştiriyoruz! Çocuğunuzdan bir şey istediğinizde artık sizden hep karşılık bekler. Oysaki bazı şeyler görevimizdir. Ve gerçek sevgide şart yoktur. Ödülde ise şart vardır! 

 

Ceza ise bir durumu meşrulaştırır. Mesela çocuğumuza ödevini yapmazsan bilgisayarla oynayamazsın dedik. Çocuk derki o zaman ödevi yapmayayım bilgisayarla oynamayayım.

 

Ceza alan bir çocuğa neden ceza verdiğimizi anlatmalıyız. Direk ceza verdiğimizde çocuk nedenini anlamaz, yaptığı hareketin yanlış olduğunu öğrenemez.

 

Peki ne yapmalıyız! Ödül ve cezayı hareketten önce söylememeliyiz. " ödev yaparsan çikolata yapmazsan yok, ya da bilgisayar yok!" Dememeliyiz. Ödevini yaptı " ödevlerini yaptın mı çikolata yiyelim hadi gel olmalı. Ama bunu da her ödev yaptığında yapmamalıyız ki çocuk ödevle çikolatayı eşleştirmesin, koşullamasın. Arada bir bunu yapmalıyız. Çocuğumuza bir hareketi sonucunda ceza veriyorsakta nedenini açıklayalım uygun, güzel bir dille!! Ve çocuğumuza verdiğimiz ceza yaptığı hatayla ilişkili olsun. Örneğin yemeği mi döktü, döktüğü yemeği temizlemeli. Yemeği döktün bilgisayar yok bugün olmamalı. Ve sonrasında çocukla yapıcı bir konuşma yapılmalı.

 

O yüzden dikkatli olalım harekete odaklanıp çıkarcı bireyler yetiştirmeyelim!

 

Ödülle cezalandırmayalım!

 
Etiketler: Beni, ödülle, cezalandırma!,
Yorumlar
Haber Yazılımı
Zonguldak Ereğli Nöbetçi Eczaneleri